Phương pháp · Từ số liệu thí nghiệm đến bậc phản ứng · Hoá học 10

01Phương pháp giải theo dạng

Tính nồng độ sau trộn của chất đổi: $C = C_0 \times V_{\text{chất}} / V_{\text{tổng}}$ . Kiểm tra tổng thể tích các thí nghiệm bằng nhau.
Tính $1/t$ cho từng thí nghiệm làm đại lượng đo tốc độ; chia cho giá trị nhỏ nhất để thấy tỉ lệ.
So sánh với tỉ lệ nồng độ: nếu $1/t$ tăng bằng đúng tỉ lệ nồng độ thì tốc độ tỉ lệ bậc nhất với nồng độ (trong khoảng đo); nếu tăng bình phương lên thì bậc hai.
Với bảng nhiệt độ: $\dfrac{v_2}{v_1} = \dfrac{t_1}{t_2}$ , rồi tìm $\gamma$ qua quy tắc Van't Hoff.
Kết luận bằng lời, nêu giới hạn (chỉ đúng trong khoảng đã đo, sai số khi xác định lúc dấu X biến mất).

Tìm cặp thí nghiệm chỉ khác nhau nồng độ một chất (các nồng độ còn lại và nhiệt độ như nhau).
Tính $\dfrac{v_2}{v_1}$ và $\dfrac{C_2}{C_1}$ ; số mũ là $a$ thoả $\left(\dfrac{C_2}{C_1}\right)^{a} = \dfrac{v_2}{v_1}$ .
Làm tương tự cho chất còn lại.
Tính $k = \dfrac{v}{[\mathrm{A}]^a[\mathrm{B}]^b}$ từ một thí nghiệm, kèm đơn vị theo tổng số mũ; kiểm tra với một thí nghiệm khác.
Dự đoán: thay nồng độ mới vào $v = k[\mathrm{A}]^a[\mathrm{B}]^b$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
So sánh $t$ trực tiếp như tốc độ	Tốc độ tỉ lệ với $1/t$	Tính $1/t$ rồi mới so
Kết luận bậc $2$ vì "thời gian giảm một nửa"	Thời gian giảm một nửa, tốc độ gấp đôi, đó là bậc $1$	Dùng tỉ số tốc độ, không dùng tỉ số thời gian giảm
Để tổng thể tích đổi giữa các thí nghiệm	Nồng độ chất kia cũng đổi theo	Thêm nước cất cho tổng thể tích bằng nhau
Lấy số mũ bằng hệ số phương trình	Số mũ do thí nghiệm quyết định	Dùng bảng tốc độ đầu
Chọn hai thí nghiệm khác nhau cả hai nồng độ	Không tách được ảnh hưởng từng chất	Chọn cặp chỉ đổi một nồng độ
Tính $k$ sai đơn vị	Đơn vị phụ thuộc tổng số mũ	Dùng $(\text{L/mol})^{n-1}\text{/s}$
Quên rằng sai số đọc "lúc dấu X mất"	Mắt mỗi người cảm nhận khác nhau	Cùng một người, cùng điều kiện sáng, lặp lại thí nghiệm