01Kiến thức cần nhớ
1. Quy tắc Van't Hoff
Thực nghiệm cho thấy với nhiều phản ứng, cứ tăng nhiệt độ thêm (hay ) thì tốc độ phản ứng tăng lên một số lần xác định, thường từ đến lần. Số lần đó là hệ số nhiệt độ Van't Hoff . Khi nhiệt độ đổi từ sang :
- Hiệu như nhau dù tính theo hay K, nên không cần cộng .
- Số mũ có thể là số thập phân (khi hiệu nhiệt độ không là bội của ); dùng máy tính.
- Hạ nhiệt độ: thì số mũ âm, tốc độ giảm.
2. Tốc độ và thời gian
Phản ứng nhanh gấp lần thì hoàn thành trong thời gian ngắn hơn lần (cùng lượng chất):
3. Nhiệt độ và nồng độ cùng đổi
Hai tác dụng độc lập nên tỉ số nhân với nhau: hệ số do nhiệt độ ( đổi theo ) nhân với hệ số do nồng độ (theo số mũ trong biểu thức tốc độ):
4. Bảo quản thực phẩm
Thức ăn hỏng do các phản ứng (vi sinh vật phát triển, oxi hoá…) có hệ số nhiệt độ riêng. Hạ nhiệt độ từ xuống làm thời gian bảo quản tăng
Mô hình chỉ gần đúng trong khoảng nhiệt độ thông thường; gần hay khi nước đóng băng thì cơ chế đổi, không dùng công thức này.
Bấm ví dụ rồi tăng T₂ từng 10 °C và đếm các lần nhân γ; đổi γ sang 3; kéo T₂ xuống dưới T₁ để thấy thời gian dài ra.
Chọn sữa, đặt 5 °C và so với 30 °C; thử thịt (γ = 3); kéo xuống dưới 0 °C để thấy cảnh báo.
02Tóm tắt
| Ý | Công thức |
|---|---|
| Quy tắc Van't Hoff | |
| Thời gian | |
| Nhiệt độ và nồng độ | Nhân hệ số của từng tác dụng |
| Bảo quản lạnh |
03Mở rộng
Phương trình Arrhenius
Quy tắc Van't Hoff là dạng gần đúng của phương trình Arrhenius , với tính bằng K. Từ đó . Với quanh , ; với lớn hơn thì lớn hơn, nên phản ứng có cao nhạy với nhiệt độ hơn. Hệ số cũng giảm nhẹ khi nhiệt độ cao.