Tìm nguyên tố từ phần trăm khối lượng trong oxide và hợp chất khí

Nếu nguyên tố $\mathrm{R}$ thuộc nhóm A, hoá trị cao nhất với oxygen là $x$ (bằng số thứ tự nhóm) thì:

• oxide cao nhất: $\mathrm{R_2O_x}$ (nhóm $\mathrm{IVA}$: $\mathrm{RO_2}$; nhóm $\mathrm{VIA}$: $\mathrm{RO_3}$);
• hợp chất khí với hydrogen (nhóm $\mathrm{IVA}$–$\mathrm{VIIA}$): hoá trị $8 - x$, công thức $\mathrm{RH_{8-x}}$.

Với hợp chất $\mathrm{R_aY_b}$ khối lượng mol $M$:

$$\%\mathrm{R} = \frac{a\cdot R}{M}\cdot100\%,\qquad \%\mathrm{Y} = \frac{b\cdot M_Y}{M}\cdot100\%.$$

Lập phương trình một ẩn $R$ rồi giải: ví dụ $\mathrm{RH_3}$ có $\%\mathrm{H} = 8{,}82\%$ thì $\dfrac{3}{R+3} = 0{,}0882$.

• Oxide của kim loại nhóm $\mathrm{IA}$, $\mathrm{IIA}$: base; oxide của phi kim: acid; $\mathrm{Al_2O_3}$: lưỡng tính.
• Oxide acid ($\mathrm{SiO_2}$, $\mathrm{CO_2}$, $\mathrm{SO_3}$...) tác dụng với dung dịch base; oxide lưỡng tính tác dụng với cả acid và base.

$$\mathrm{SiO_2} + \mathrm{2NaOH} \rightarrow \mathrm{Na_2SiO_3} + \mathrm{H_2O}$$$$\mathrm{Al_2O_3} + \mathrm{2NaOH} + \mathrm{3H_2O} \rightarrow \mathrm{2Na[Al(OH)_4]}$$

Dạng	Cách làm
Hợp chất khí $\mathrm{RH_y}$	$\dfrac{y}{R+y} = \%\mathrm{H}/100$
Oxide $\mathrm{R_2O_x}$	$\dfrac{16x}{2R+16x} = \%\mathrm{O}/100$
Liên hệ hoá trị	oxide: $x$ = số nhóm; hợp chất khí: $8 - x$
Kiểm tra	nhóm đúng, phần trăm khớp, tính chất oxide đúng