01Kiến thức cần nhớ
1. Ba nguyên tắc điền electron
Ở trạng thái cơ bản, các electron lần lượt chiếm các orbital theo:
- Nguyên lí vững bền: electron chiếm orbital có năng lượng thấp trước, rồi mới đến mức cao hơn.
- Nguyên lí Pauli: mỗi orbital chứa tối đa electron, hai electron đó có spin ngược nhau.
- Quy tắc Hund: trong cùng một phân lớp, các electron phân bố vào các orbital sao cho số electron độc thân là nhiều nhất, các electron độc thân có spin cùng chiều.
2. Thứ tự các mức năng lượng
Thứ tự điền (đến ):
Lưu ý được điền trước vì có năng lượng thấp hơn.
3. Cách viết cấu hình electron
- Đầy đủ: ghi từng phân lớp kèm số electron ở trên bên phải, ví dụ cho . Khi viết thường sắp theo lớp tăng dần ( viết trước dù điền trước).
- Viết gọn: thay phần giống khí hiếm đứng trước bằng , , . Ví dụ Cl: .
- Ô orbital: mỗi orbital là một ô, electron là mũi tên .
Mũi tên vàng: electron vừa thêm. Bấm một ô để xem hình orbital.
Chọn nguyên tố hoặc bấm “+ 1 electron”, hoặc “Tự điền”. Nhìn N (Z = 7): ba electron 2p cùng chiều vào ba ô khác nhau. Sang O: electron thứ tư mới ghép đôi. Thử K, Ca (4s trước 3d), rồi Cr, Cu và tắt/bật “ngoại lệ”. Bấm một ô để xem hình orbital và số electron của nó.
4. Electron lớp ngoài cùng và electron độc thân
- Lớp ngoài cùng là lớp có lớn nhất trong cấu hình (ví dụ Fe: lớp với ). Số electron lớp ngoài cùng là đến (nhiều nhất là ; riêng lớp là ).
- Electron độc thân là electron một mình trong một orbital (ô chỉ có một mũi tên).
02Tóm tắt
| Ý | Nội dung |
|---|---|
| Thứ tự điền | |
| Sức chứa | |
| Pauli | Mỗi orbital tối đa electron ngược spin |
| Hund | Điền riêng rẽ trước, nhiều electron độc thân nhất |
| Lớp ngoài cùng | lớn nhất, nhiều nhất electron |
03Mở rộng
Cấu hình ngoại lệ của Cr và Cu. Theo thứ tự thông thường, Cr () sẽ là và Cu () là . Thực tế:
- Cr: (phân lớp bán bão hoà, có electron độc thân);
- Cu: (phân lớp bão hoà, electron độc thân).
Một electron chuyển sang vì cấu hình bán bão hoà và bão hoà bền hơn. Ngoại lệ này chỉ cần biết ở mức nâng cao; đề cơ bản thường không hỏi.