Xu hướng biến đổi bán kính, độ âm điện, tính kim loại – phi kim

Sắp xếp theo bán kính nguyên tử giảm dần: $\mathrm{Na}$, $\mathrm{Mg}$, $\mathrm{Al}$, $\mathrm{Cl}$.

Giải. Bốn nguyên tố cùng chu kì $3$, $Z$ lần lượt $11, 12, 13, 17$. Trong chu kì bán kính giảm khi $Z$ tăng, nên $\mathrm{Na} > \mathrm{Mg} > \mathrm{Al} > \mathrm{Cl}$ (kiểm tra bảng: $186 > 160 > 143 > 99$ pm).

Sắp xếp theo độ âm điện giảm dần: $\mathrm{Br}$, $\mathrm{F}$, $\mathrm{I}$, $\mathrm{Cl}$. Nguyên tố nào có tính phi kim mạnh nhất?

Giải. Cùng nhóm $\mathrm{VIIA}$, độ âm điện giảm từ trên xuống: $\mathrm{F} > \mathrm{Cl} > \mathrm{Br} > \mathrm{I}$ ($3{,}98 > 3{,}16 > 2{,}96 > 2{,}66$). Tính phi kim mạnh nhất là $\mathrm{F}$.

So sánh bán kính của $\mathrm{K}$ và $\mathrm{Mg}$.

Giải. Lấy $\mathrm{Na}$ làm trung gian: $\mathrm{K} > \mathrm{Na}$ (cùng nhóm $\mathrm{IA}$) và $\mathrm{Na} > \mathrm{Mg}$ (cùng chu kì $3$). Vậy $\mathrm{K} > \mathrm{Mg}$ ($227 > 186 > 160$ pm).

Sắp xếp theo bán kính tăng dần: $\mathrm{Na^+}$, $\mathrm{O^{2-}}$, $\mathrm{Mg^{2+}}$, $\mathrm{F^-}$, $\mathrm{Al^{3+}}$.

Giải. Mỗi ion có $10$ electron ($\mathrm{O^{2-}}$: $8 + 2$; $\mathrm{F^-}$: $9 + 1$; $\mathrm{Na^+}$: $11 - 1$; $\mathrm{Mg^{2+}}$: $12 - 2$; $\mathrm{Al^{3+}}$: $13 - 3$). Cùng số electron thì $Z$ càng lớn, bán kính càng nhỏ: $Z$ là $13 > 12 > 11 > 9 > 8$. Thứ tự tăng dần: $\mathrm{Al^{3+}} < \mathrm{Mg^{2+}} < \mathrm{Na^+} < \mathrm{F^-} < \mathrm{O^{2-}}$.

Trong các nguyên tố $\mathrm{Li}$, $\mathrm{Na}$, $\mathrm{K}$, nguyên tố nào có tính kim loại mạnh nhất? Vì sao?

Giải. Cùng nhóm $\mathrm{IA}$, từ $\mathrm{Li}$ đến $\mathrm{K}$ số lớp electron tăng, electron ngoài cùng càng xa hạt nhân, càng dễ nhường: tính kim loại $\mathrm{Li} < \mathrm{Na} < \mathrm{K}$. Mạnh nhất là $\mathrm{K}$.