Phương pháp · Độ dịch chuyển và quãng đường đi được · Vật lý 10

01Phương pháp giải theo dạng

Xem đại lượng đó cần hướng không. Có hướng (độ dịch chuyển, vận tốc) là vectơ; không cần hướng (quãng đường, tốc độ) là vô hướng.
Với câu "bằng nhau không", so sánh $s$ và $d$ : chỉ bằng nhau khi chuyển động thẳng một chiều.
Với chuyển động quay về chỗ xuất phát: $d = 0$ nhưng $s > 0$ .
Kiểm đơn vị: $s$ và $d$ cùng là $\text{m}$ .

Vẽ sơ đồ: chọn hướng dương hay hệ trục (đông là $Ox$ , bắc là $Oy$ ), vẽ từng đoạn thành vectơ nối đuôi nhau.
Quãng đường: cộng độ dài tất cả các đoạn, $s = s_1 + s_2 + \cdots$ .
Độ dịch chuyển:
- cùng phương: cộng đại số các độ dịch chuyển có dấu;
- vuông góc: dùng $d = \sqrt{d_1^2 + d_2^2}$ , hướng cho bởi $\tan\alpha$ ;
- nhiều đoạn: cộng các thành phần theo từng trục rồi ghép lại.
Nêu kết quả đủ độ lớn, hướng, đơn vị.

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Cộng hai đoạn vuông góc để được độ dịch chuyển ( $240 + 70 = 310$ m)	Độ dịch chuyển là vectơ, phải cộng vectơ chứ không cộng độ dài	$310$ m là quãng đường; độ dịch chuyển dùng Pi-ta-go
Cho rằng độ dịch chuyển luôn dương	Trên đường thẳng, $d = x_2 - x_1$ âm khi vật đi ngược chiều dương	Luôn ghi chiều dương trước khi tính
Khẳng định "độ dịch chuyển bằng quãng đường"	Chỉ đúng khi chuyển động thẳng, không đổi chiều	Hỏi: vật có quay đầu hay đi cong không?
Bỏ hướng trong đáp số của độ dịch chuyển	Vectơ cần cả độ lớn và hướng	Ghi thêm "hướng đông lệch bắc …" hay dấu $\pm$
Tính quãng đường bằng hiệu toạ độ cuối và đầu	Đó là độ dịch chuyển; quãng đường tính cả đoạn quay lại	Chia chuyển động thành các đoạn không đổi chiều