Độ dịch chuyển và quãng đường đi được

• Chất điểm là vật có kích thước rất nhỏ so với quãng đường nó đi (hoặc so với khoảng cách ta quan tâm). Một ô tô chạy $120$ km từ thành phố này sang thành phố khác coi được là chất điểm; cũng chiếc ô tô ấy khi đỗ vào gara thì không.
• Quỹ đạo là đường mà chất điểm vạch ra trong không gian khi chuyển động.
• Muốn nói "vật ở đâu" ta phải chọn mốc (vật hay điểm làm chuẩn). Trên đường thẳng, ta chọn thêm chiều dương, rồi gọi toạ độ $x$ của vật là khoảng cách từ mốc tới vật, mang dấu $+$ nếu vật nằm về phía chiều dương và dấu $-$ nếu nằm phía ngược lại.
• Muốn nói "lúc nào" ta chọn gốc thời gian và dùng đồng hồ.
• Hệ quy chiếu gồm vật làm mốc, hệ toạ độ gắn với mốc, gốc thời gian và đồng hồ.

Đơn vị SI là mét ($\text{m}$); trong thực tế còn dùng $\text{km}$.

Nó cho biết vật đã thay đổi vị trí như thế nào (xa bao nhiêu, theo hướng nào), bất kể vật đã đi theo đường nào ở giữa.

Với chuyển động trên đường thẳng, chọn trục $Ox$ dọc theo đường đi, vật từ toạ độ $x_1$ đến $x_2$:

Ở đây $d$ có dấu: $d > 0$ nếu vật dịch chuyển theo chiều dương, $d < 0$ nếu theo chiều ngược lại. Dấu cho biết hướng, trị tuyệt đối cho biết độ lớn.

Hệ quả: luôn có $d \le s$. Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi vật chuyển động thẳng và không đổi chiều. Nếu vật đổi chiều hay đi theo đường cong, thì $d < s$.

Nếu vật đi liên tiếp hai đoạn, độ dịch chuyển tổng hợp là tổng vectơ của hai độ dịch chuyển thành phần: $\vec d = \vec d_1 + \vec d_2$ (đặt vectơ nọ nối đuôi vectơ kia, vectơ tổng đi từ gốc thứ nhất tới ngọn thứ hai).

• Cùng phương: cộng đại số theo chiều dương đã chọn, $d = d_1 + d_2$ (mỗi số mang dấu của nó).
• Vuông góc: độ lớn theo Pi-ta-go, $d = \sqrt{d_1^2 + d_2^2}$; hướng cho bởi góc $\alpha$ so với $\vec d_1$ có $\tan\alpha = \dfrac{d_2}{d_1}$.

• $d \le s$, bằng nhau khi chuyển động thẳng không đổi chiều.
• Về chỗ cũ thì $d = 0$ còn $s > 0$.