Phương pháp · Lực ma sát nghỉ và ma sát trượt · Vật lý 10

01Phương pháp giải theo dạng

Tìm áp lực $N$ từ cân bằng theo phương vuông góc mặt tiếp xúc (trên mặt ngang không có lực xiên: $N = mg$ ).
Tính ma sát nghỉ cực đại $f_{n,max} = \mu_n N$ .
So sánh lực kéo $F$ $F$ với $f_{n,max}$ $f_{n, ma x}$ :
- $F \le f_{n,max}$ : vật đứng yên, ma sát nghỉ $f_n = F$ , $a = 0$ .
- $F > f_{n,max}$ : vật trượt, ma sát trượt $F_{ms} = \mu_t N$ , $a = \dfrac{F - F_{ms}}{m}$ .
Ghi đáp số theo bộ (loại ma sát, độ lớn, $a$ ).

Vẽ lực: $\vec P$ , $\vec N$ , lực kéo (nếu có), $\vec F_{ms}$ ngược chiều chuyển động. Chiều dương theo chuyển động.
$N = mg$ , $F_{ms} = \mu N$ .
Định luật II: $ma = F - F_{ms}$ (giai đoạn kéo) hoặc $ma = -F_{ms}$ (giai đoạn hãm).
Dùng công thức động học: $v = v_0 + at$ , $s = v_0t + \tfrac12at^2$ , $v^2 - v_0^2 = 2as$ .
Nhiều giai đoạn: tính xong giai đoạn trước, lấy vận tốc cuối làm vận tốc đầu của giai đoạn sau.

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Lấy ma sát nghỉ luôn bằng $\mu N$	Ma sát nghỉ bằng lực kéo tới khi đạt $\mu_n N$	So sánh $F$ với $\mu_n N$ trước
Tính $a = (F - \mu N)/m$ khi $F < \mu_n N$	Vật chưa trượt, $a = 0$	Kiểm tra điều kiện trượt
Quên đổi dấu $a$ khi hãm	Ma sát ngược chiều vận tốc	$a = -\mu g$ với chiều dương theo $\vec v$
Cho rằng ma sát phụ thuộc diện tích tiếp xúc	Chỉ phụ thuộc vật liệu và $N$	Nhớ $F_{ms} = \mu N$
Dùng ma sát nghỉ cho vật đang trượt	Vật trượt chịu ma sát trượt	Xét trạng thái trước
Hai giai đoạn dùng cùng $a$	Sau khi buông không còn lực kéo	Tính $a$ riêng từng giai đoạn