Phương pháp · Công của khí, định luật I và chu trình · Vật lý 12

01Phương pháp giải theo dạng

Đổi đơn vị: $p$ sang Pa (kPa $\times10^3$ ), $V$ sang m³ (L $\times10^{-3}$ ).
Xác định quá trình (đẳng áp, đẳng tích, đẳng nhiệt, hay đường bất kì trên đồ thị).
Tính công: đẳng áp $A=-p\Delta V$ ; đẳng tích $A=0$ ; đường bất kì lấy diện tích (hình chữ nhật, hình thang, tam giác) rồi gắn dấu theo chiều giãn hay nén.
Viết $\Delta U=A+Q$ . Đẳng nhiệt: $\Delta U=0$ . Nếu đề cho $U=\tfrac32nRT$ , tính $\Delta U=\tfrac32nR\Delta T$ .
Kiểm dấu: giãn $\Rightarrow A<0$ ; toả nhiệt $\Rightarrow Q<0$ ; làm nguội $\Rightarrow\Delta U<0$ .

Lập bảng các đỉnh của chu trình: $(p,V,T)$ (dùng $pV=nRT$ để tìm $T$ từ $p$ , $V$ ).
Với mỗi cạnh, tính $A$ , $\Delta U$ (từ $T$ ), rồi $Q=\Delta U-A$ .
Công ròng sinh ra $=$ diện tích chu trình $=-\sum A$ (dương nếu chiều kim đồng hồ).
$Q_{\text{nhận}}=$ tổng các $Q>0$ (không cộng các $Q<0$ ); $H=\dfrac{A_{\text{ròng sinh}}}{Q_{\text{nhận}}}$ .
Kiểm: $\sum\Delta U=0$ ; $\sum Q=A_{\text{ròng sinh}}$ ; $H$ không vượt $1-T_{\min}/T_{\max}$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Quên đổi L sang m³, kPa sang Pa	$p\Delta V$ ra J cần SI	$1\,\text{L}=10^{-3}\,\text{m}^3$
Sai dấu công khi giãn	Quy ước $A$ là công khí nhận	Giãn $\Rightarrow A<0$
Cho rằng nội năng khí lí tưởng đổi khi đẳng nhiệt	$U$ chỉ phụ thuộc $T$	Đẳng nhiệt $\Rightarrow\Delta U=0$
$Q_{\text{nhận}}$ gồm cả nhiệt toả	Hiệu suất chỉ tính nhiệt nhận	Chỉ cộng các $Q>0$
Cộng đại số công các giai đoạn mà bỏ qua chiều chu trình	Chiều quyết định dấu của công ròng	Xét chiều đi trên đồ thị
Dùng công thức $\tfrac32nRT$ khi đề không cho	Chỉ đúng với khí đơn nguyên tử	Chỉ dùng khi đề nêu