LÝ THUYẾT - SÁCH HÌNH ĐỘNG
LỚP 12·10 / 2026

CU · 0135 phút

Từ thông và hiện tượng cảm ứng điện từ

Φ = BS cos α, khi nào có dòng cảm ứng

01Phương pháp giải theo dạng

Dạng: Nhận biết hiện tượng cảm ứng điện từ, điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

  1. Kiểm tra mạch có kín không. Mạch hở: không có dòng điện cảm ứng (có thể vẫn có suất điện động).
  2. Hỏi: trong tình huống này BB, SS hay α\alpha có thay đổi không? Nếu cả ba không đổi thì Φ\Phi không đổi, không có dòng điện cảm ứng.
  3. Cẩn thận với tình huống "chuyển động nhưng Φ\Phi vẫn không đổi": khung dây tịnh tiến trong từ trường đều mà mặt phẳng luôn vuông góc đường sức và khung không ra khỏi vùng từ trường, thì BB, SS, α\alpha đều giữ nguyên.
  4. Từ trường tạo bởi dòng điện không đổi là từ trường không đổi; từ trường tạo bởi dòng điện biến đổi thì biến thiên.
  5. Kết luận: có dòng điện cảm ứng ⇔\Leftrightarrow mạch kín và Φ\Phi biến thiên.

Dạng: Từ thông Φ=BScos⁡α\Phi = BS\cos\alpha, đơn vị weber

  1. Đổi diện tích về m2\text{m}^2 (1 cm2=10−4 m21\,\text{cm}^2=10^{-4}\,\text{m}^2) và cảm ứng từ về tesla.
  2. Xác định α\alpha là góc giữa pháp tuyến n⃗\vec n và B⃗\vec B. Nếu đề cho góc giữa mặt phẳng khung và B⃗\vec B là β\beta thì α=90∘−β\alpha = 90^\circ-\beta (hoặc β+90∘\beta+90^\circ), và cos⁡α=sin⁡β\cos\alpha=\sin\beta về độ lớn.
  3. Tính Φ=BScos⁡α\Phi=BS\cos\alpha. Có NN vòng và đề hỏi "từ thông qua cuộn dây" hay "từ thông toàn phần" thì nhân NN; hỏi "qua một vòng" thì không.
  4. Từ thông biến thiên: ΔΦ=Φ2−Φ1\Delta\Phi=\Phi_2-\Phi_1 (lấy cuối trừ đầu, có dấu).

02Lỗi hay gặp

LỗiVì sao saiCách tránh
Dùng góc giữa mặt phẳng khung và B⃗\vec B thay cho góc của pháp tuyếnCông thức cos⁡α\cos\alpha dùng góc với n⃗\vec nVẽ n⃗\vec n trước, đo góc từ n⃗\vec n đến B⃗\vec B
Để nguyên cm2\text{cm}^21 T⋅m2=1 Wb1\,\text{T}\cdot\text{m}^2=1\,\text{Wb} cần m2\text{m}^2Nhân 10−410^{-4} ngay từ đầu
Cho rằng từ thông lớn là có dòng điệnDòng điện cảm ứng cần Φ\Phi biến thiênHỏi "B,S,αB,S,\alpha có đổi không?"
Quên mạch phải kínMạch hở chỉ có suất điện độngKiểm tra mạch kín trước
Nhân thêm NN khi đề hỏi một vòngΦ\Phi là từ thông qua một vòngĐọc kĩ "một vòng" hay "toàn phần"
Cho ΔΦ=Φ1−Φ2\Delta\Phi=\Phi_1-\Phi_2ΔΦ=Φsau−Φtrước\Delta\Phi=\Phi_{\text{sau}}-\Phi_{\text{trước}}Cuối trừ đầu
Tiếp theoVí dụ →