Phương pháp · Giao thoa ánh sáng, khe Young · Vật lý 11

01Phương pháp giải theo dạng

Đổi $\lambda$ , $a$ , $D$ về m.
$i=\dfrac{\lambda D}{a}$ . Cần tìm $\lambda$ , $a$ hay $D$ : biến đổi công thức.
Vân sáng bậc $k$ : $x=ki$ ; vân tối thứ $n$ : $x=(n-\tfrac12)i$ .
Khoảng cách: giữa $n$ vân sáng liên tiếp là $(n-1)i$ ; giữa vân sáng bậc $k$ và vân tối thứ $m$ cùng phía là $\lvert k-(m-\tfrac12)\rvert i$ .
Một điểm $M$ có $x_M$ : tính $\dfrac{x_M}{i}$ ; nguyên là vân sáng, bán nguyên (nửa lẻ) là vân tối.
Đổi $D$ , $a$ , $\lambda$ hay môi trường: dùng tỉ lệ $i\propto\dfrac{\lambda D}{a}$ , $i'=\dfrac in$ .

Tính $i_1,i_2$ (hoặc tỉ số $\lambda_2/\lambda_1$ ).
Rút gọn $\dfrac{k_1}{k_2}=\dfrac{\lambda_2}{\lambda_1}=\dfrac pq$ thành phân số tối giản.
Khoảng cách vân trùng liên tiếp: $\Delta x=p\,i_1=q\,i_2$ .
Đếm số vân trùng trong miền $\lvert x\rvert\le\dfrac L2$ : các $x=m\,\Delta x$ với $m$ nguyên, $\lvert m\rvert\Delta x\le\dfrac L2$ .
Số vân sáng quan sát được $=$ (số vân của $\lambda_1$ ) $+$ (số vân của $\lambda_2$ ) $-$ (số vân trùng), vì vân trùng đếm hai lần.
Môi trường chiết suất $n$ : thay $\lambda$ bằng $\dfrac\lambda n$ (hoặc $i$ bằng $\dfrac in$ ).

Tính $i=\dfrac Ln$ với $L$ là khoảng cách giữa $n$ khoảng vân (số vân sáng liên tiếp trừ $1$ ).
Đổi về mét, $\lambda=\dfrac{ia}{D}$ .
Sai số tỉ đối $\delta_\lambda=\dfrac{\Delta i}{i}+\dfrac{\Delta a}{a}+\dfrac{\Delta D}{D}$ ; sai số tuyệt đối $\Delta\lambda=\delta_\lambda\,\bar\lambda$ .
Ghi $\lambda=\bar\lambda\pm\Delta\lambda$ (hai số cùng hàng).

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Không đổi nm, mm sang m	Lệch $10^3$ hay $10^6$ lần	Viết đơn vị SI trước khi thay
Lấy khoảng cách $n$ vân chia cho $n$	$n$ vân liên tiếp có $n-1$ khoảng	Đếm khoảng vân
Đánh số vân tối từ $0$ lẫn từ $1$	Hai cách đánh số cho hai kết quả	Ghi rõ: vân tối thứ $n$ cách $(n-\tfrac12)i$
Quên $\lambda$ đổi khi nhúng vào nước	$\lambda'=\lambda/n$	$f$ giữ nguyên, $v$ giảm $n$ lần
Không rút gọn $\lambda_2/\lambda_1$	Vân trùng sớm nhất ứng phân số tối giản	Luôn tối giản $p/q$
Đếm vân trùng hai lần	Vân trùng thuộc cả hai hệ	Trừ số vân trùng