Phương pháp · Đoạn mạch nối tiếp, song song và dụng cụ đo · Vật lý 11

01Phương pháp giải theo dạng

Vẽ lại sơ đồ: đánh dấu các nút, nhận cặp nối tiếp và song song; nhánh khoá mở thì bỏ.
Thu gọn dần để có $R_{td}$ (nguồn có $r$ thì cộng $r$ ở bài sau).
Dòng chính $I=\dfrac{U}{R_{td}}$ ; hiệu điện thế khối nối tiếp $U_k=IR_k$ .
Với khối song song: dùng cùng $U$ cho mọi nhánh, $I_k=\dfrac{U_{ss}}{R_k}$ ; kiểm tra $\sum I_k=I$ .
Tìm điện trở cần mắc: viết dòng hoặc hiệu điện thế yêu cầu, giải ngược về $R$ chưa biết.

Thay vôn kế bằng điện trở $R_V$ song song, ampe kế bằng $R_A$ nối tiếp, vẽ mạch tương đương.
Tính $R_{td}$ , dòng, rồi số chỉ cần tìm.
Tính giá trị thật (mạch không có dụng cụ đo hoặc dụng cụ lí tưởng).
Sai số tương đối $\delta=\dfrac{\lvert x_{thật}-x_{đo}\rvert}{x_{thật}}$ (chia cho giá trị thật).
Tìm điều kiện để $\delta$ không vượt giá trị cho trước: lập bất phương trình theo $R_V$ hoặc $R_A$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Nhầm cặp nối tiếp với cặp song song	Hai điện trở chỉ nối tiếp khi không có nút rẽ giữa chúng	Đánh dấu nút, kiểm tra cùng dòng hay chung hai đầu
Cộng nghịch đảo rồi quên đảo lại	$\dfrac{1}{R_{td}}=\sum\dfrac{1}{R_k}$ cho $\dfrac{1}{R_{td}}$ chứ không phải $R_{td}$	Kiểm tra $R_{td}$ nhỏ hơn điện trở nhỏ nhất
Dùng dòng chính cho từng nhánh	Chỉ khối nối tiếp chung dòng chính; nhánh song song được chia	Dùng $I_k=\dfrac{U_{ss}}{R_k}$
Coi vôn kế còn đo đúng khi $R_V$ nhỏ	Vôn kế rút dòng, làm đổi mạch	Thay bằng điện trở $R_V$ song song
Tính sai số chia cho giá trị đo	Sai số tương đối chia cho giá trị thật	$\delta=\dfrac{\lvert x_{thật}-x_{đo}\rvert}{x_{thật}}$
Mắc vôn kế nối tiếp	Dòng gần như bằng $0$ , mạch coi như hở	Vôn kế luôn song song