Phương pháp · Điện tích chuyển động trong điện trường đều · Vật lý 11

01Phương pháp giải theo dạng

Đổi đơn vị; xác định lực điện cùng hay ngược chiều chuyển động (tăng tốc hay hãm). Với hạt vi mô bỏ qua trọng lực.
Cách 1: $A = qU_{MN} = \Delta W_đ$ , tức $\tfrac12mv^2 - \tfrac12mv_0^2 = qU_{MN}$ .
Cách 2: $a = \dfrac{\lvert q\rvert E}{m}$ (âm khi hãm), rồi $v^2 - v_0^2 = 2as$ , $t = \dfrac{v - v_0}{a}$ .
Hãm đến dừng: $s = \dfrac{mv_0^2}{2\lvert q\rvert E}$ , hiệu điện thế hãm $U_h = \dfrac{mv_0^2}{2\lvert q\rvert}$ .

Chọn $Ox$ dọc $\vec v_0$ , $Oy$ dọc lực điện; đổi đơn vị.
Tính $a = \dfrac{\lvert q\rvert U}{md}$ và thời gian bay trong bản $t = \dfrac{L}{v_0}$ .
Độ lệch $y = \tfrac12at^2$ ; $v_y = at$ ; $\tan\theta = \dfrac{v_y}{v_0}$ ; tốc độ ra $v = \sqrt{v_0^2 + v_y^2}$ .
Điều kiện không chạm bản (vào chính giữa): $y \le \dfrac d2$ ; nếu vào sát một bản thì dùng $y \le d$ hoặc $d$ tương ứng.
Hạt dương lệch về bản âm, hạt âm lệch về bản dương.

Vẽ $q\vec E$ và $m\vec g$ , cộng vectơ được $\vec F_{hl}$ ; $g' = \dfrac{F_{hl}}{m}$ .
Chọn một trục dọc $\vec F_{hl}$ (chuyển động đều biến đổi, gia tốc $g'$ ) và một trục vuông góc (chuyển động đều).
Dùng công thức ném xiên với $g'$ : độ cao cực đại $H = \dfrac{v_0^2\sin^2\alpha}{2g'}$ , thời gian bay $t = \dfrac{2v_0\sin\alpha}{g'}$ , tầm xa $L = \dfrac{v_0^2\sin2\alpha}{g'}$ , với $\alpha$ là góc giữa $\vec v_0$ và phương vuông góc $\vec F_{hl}$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Dùng điện tích sai dấu nên động năng âm	Động năng luôn dương; electron đi về điện thế cao	Viết $A = qU_{MN}$ có dấu rồi kiểm $A>0$ khi tăng tốc
Nhầm chiều lực lên electron	Electron bị hút về bản dương	Vẽ $\vec E$ rồi đảo chiều cho $q<0$
Lấy $d$ thay cho $d/2$ khi hạt vào chính giữa	Hạt cách mỗi bản $d/2$	Điều kiện $y \le d/2$
Quên đổi cm sang m, nhầm $U$ với $E$	$a = \lvert q\rvert U/(md)$ cần $d$ bằng mét	Đổi về SI
Kể trọng lực cho electron	$eE \gg m_eg$ cỡ $10^{14}$ lần	Bỏ qua cho hạt vi mô, giữ cho hạt bụi
Dùng $g$ thay cho $g'$ ở dạng xiên	Hợp lực không phải trọng lực	Tính $g' = F_{hl}/m$