DTR · 0335 phút

Điện trường đều giữa hai bản phẳng, E = U/d

E = U/d, hạt bụi, quả cầu treo

01Phương pháp giải theo dạng

Dạng: Điện trường đều giữa hai bản phẳng, E = U/d và lực lên điện tích

Đổi $d$ về mét, $q$ về coulomb.
$E = \dfrac{U}{d}$ với $d$ đo dọc đường sức; chiều từ bản dương sang bản âm.
$F = \lvert q\rvert E$ ; chiều cùng $\vec E$ nếu $q > 0$ , ngược chiều nếu $q < 0$ .
Gia tốc (nếu thả tự do, bỏ qua trọng lực): $a = \dfrac{\lvert q\rvert E}{m}$ .
Điện thế tại điểm cách bản âm $x$ (bản âm nối đất): $V = Ex$ .

Dạng: Hạt bụi (giọt dầu) cân bằng giữa hai bản nhiễm điện

Đổi $m$ về kg; chọn $g$ (thường $10\,\text{m/s}^2$ ).
Vẽ $\vec P$ xuống, $\vec F$ lên; cân bằng: $\lvert q\rvert E = mg$ , suy ra $\lvert q\rvert = \dfrac{mgd}{U}$ hoặc $U = \dfrac{mgd}{\lvert q\rvert}$ .
Dấu của $q$ : lực điện hướng lên, mà $\vec E$ hướng từ bản dương sang bản âm; bản trên dương (E hướng xuống) thì $q < 0$ ; bản trên âm thì $q > 0$ .
Đổi $U$ thì hạt chuyển động với $a = \dfrac{\lvert q\rvert U/d - mg}{m}$ (dương: đi lên).

Dạng: Quả cầu tích điện treo dây trong điện trường đều nằm ngang

Tính lực điện $F = \lvert q\rvert E$ và trọng lực $mg$ .
Hướng lực điện: cùng $\vec E$ nếu $q > 0$ (quả cầu lệch về phía $\vec E$ chỉ tới), ngược nếu $q < 0$ .
Cân bằng: $T\cos\alpha = mg$ , $T\sin\alpha = F$ , suy ra $\tan\alpha = \dfrac{F}{mg}$ và $T = \dfrac{mg}{\cos\alpha} = \sqrt{(mg)^2 + F^2}$ .
Nếu bài thả từ vị trí khác: vị trí cân bằng mới là gốc đo góc; dùng trọng lực hiệu dụng $g' = \dfrac{\sqrt{(mg)^2 + F^2}}{m}$ .

02Lỗi hay gặp

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Dùng khoảng cách giữa hai điểm không nằm dọc đường sức làm $d$	$E = U/d$ chỉ đúng khi $d$ đo dọc đường sức	Chiếu khoảng cách lên phương đường sức
Quên đổi cm sang m	$E$ sai 100 lần	Đổi $d$ về mét
Sai chiều lực lên điện tích âm	Lực ngược $\vec E$	Ghi dấu $q$ , vẽ $\vec E$ trước
Quên đổi mg sang kg, hoặc nC, µC sang C	Số mũ sai	Đổi về SI từ đầu
Nhầm chiều $\vec E$	$\vec E$ từ bản dương sang bản âm	Nhìn kí hiệu dấu trên hai bản
Lấy $\alpha$ là góc so với phương ngang	$\tan\alpha = F/(mg)$ chỉ cho góc so với phương thẳng đứng	Ghi rõ $\alpha$ lên hình

Tiếp theoVí dụ →